I. INLEIDING

Op 10 juni 2007 werden in België federale verkiezingen gehouden voor de Kamer en de Senaat. In Vlaanderen werd CD&V/N-VA, een kartel van christen-democraten met separatisten, veruit de grootste partij met ongeveer 29,6 % van de stemmen. In Wallonië ontstond een totaal andere situatie met de liberale MR en socialistische PS samen aan kop, gevolgd op ruime afstand door de christen-democraten van CDH (zie tabel 1).

% kamerzetels kamer% senaatzetels senaat
CD&V/NV-A29.63031.49
Vlaams Belang191719.25
Open VLD18.818205
sp.a - spirit16.31416.24
Lijst Dedecker6.555.51
Groen!6.345.91
Overige3.501.50
Totaal1008810025

% kamerzetels kamer% senaatzetels senaat
MR31.22332.36
PS29.52026.84
CDH15.81015.52
Ecolo12.8815.22
FN5.6161
Overige5.704.20
Totaal1006210015

Tabel 1: resultaat federale verkiezingen (Kamer+Senaat) 2007 voor respectievelijk Vlaanderen en Wallonië

Deze resultaten vormden de aanleiding voor de moeilijkste regeringsvorming ooit[1]. Het hoofdprobleem vormde het al dan niet vergroten van de bevoegdheden van de gewesten en gemeenschappen ten koste van de federale staat. De meest in het oog springende struikelblokken waren een (verdere) regionalisering van de sociale zekerheid en de fiscaliteit, en het splitsen van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde ("BHV"), waar mensen in het in Vlaanderen gelegen Halle en Vilvoorde ook konden stemmen op Franstalige lijsten.
Voor het eerst in de Belgische federale geschiedenis leek het dat de breuk tussen de Vlaamse en de Waalse partijen groter waren dan de ideologische verschillen tussen de politieke families.
Deze problematiek werd door de media in de twee landsgedeelten verschillend gebracht. De Nederlandstalige pers zag in het vastlopen van de formatiegesprekken de schuld van de Waalse partijen, met de houding van Joëlle Milquet ("Madame Non") en haar CDH op kop[2] [3] [4] [5]. De Franstalige kranten en politici hielden daarentegen de verantwoordelijkheid op de onverzettelijkheid van de separatistische NV-A en de onkunde van formateur Yves Leterme (CD&V)[6] [7] [8] [9] [10].
Dit verschil viel ook de pers zelf op[11] [12] [13] [14], en het is ondertussen duidelijk dat ook de Vlaamse en Waalse bevolking de schuldvraag verschillend beantwoorden15. Een (voorlopig) dieptepunt in de persrelaties tussen de twee bevolkingsgroepen kwam toen formateur Leterme de Franstalige RTBF vergeleek met de in 1994 in Rwanda tot genocide oproepende Radio Mille Collines[15].

Ook het verschil in pro-Belgische standpunten tussen Vlaanderen en Wallonië is interessant. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat de Franstaligen veel positiever staan tegenover België dan de Nederlandstaligen dat doen. Zo menen 47.6 % van de Vlamingen dat een scheiding van België voordelig zou zijn voor de Belgische bevolking, waar slechts 11.3 % van de Franstaligen dit denken[16] [17]. Bij een eerdere “mars voor eenheid” in Brussel werden veel meer Franstaligen gespot dan Nederlandstaligen[18].

Deze studie bekijkt of we dit verschijnsel terugvinden in de houding van de kranten van de beide landshelften. Berichten Franstalige kranten meer over de andere landshelft dan Nederlandstalige kranten dat doen? Staan Nederlandstalige kranten negatiever tegenover Waalse politici dan Franstalige tegenover Vlaamse?
Het lijkt aannemelijk dat, indien dit het geval is, dit één van de oorzaken kan zijn van het verschil in waardering voor het federale orgaan in de twee regio's. Is het omdat Vlamingen minder te lezen krijgen over de Waalse politiek dan omgekeerd, dat ze er minder over weten, en meer afkerig tegenover de andere landshelft staan? Niet gekend is immers niet bemind.
Het kan natuurlijk zijn, dat de kranten de bestaande sentimenten van hun respectievelijke lezers volgen. Dit lijkt een empirisch moeilijk te beslechten kip-of-het-ei discussie. In dit onderzoek werd daarom een selectie gemaakt van zowel kwaliteitskranten als meer populaire kranten. Van deze laatste is geweten dat ze sneller geneigd zijn te luisteren naar wat hun lezers willen horen; een lezerspubliek dat weinig geïnteresseerd is in de andere taalhelft, zal in deze kranten weinig daarover terugvinden. Indien een eventueel verschil in berichtgeving echter zowel te vinden is in de "boulevardkranten" als in de kwaliteitskranten, lijkt het aannemelijker dat de berichtgeving een oorzaak is van het weinig weten over de andere regio en niet een gevolg.
Natuurlijk is er sowieso het feit dat er heden ten dage een grote geldstroom gaat van het rijke Vlaanderen richting het armere Wallonië, zowel voor compensatie in de sociale zekerheid, de begroting, de financiering van gewesten en gemeenschappen en de geschatte transfer in de staatsschuld. Afhankelijk van de studie gaat dit om een bedrag tussen de 3 en 11 miljard euro per jaar[19]. Een verschil in separatistisch gevoel tussen de Vlamingen en Walen zal uiteraard ook hier mee te maken hebben. Deze studie beoogt dan ook niet een eenduidig antwoord te geven op de vraag “waarom lijken Nederlandstaligen minder voor het behoud van België dan Franstaligen”, maar poogt slechts een mogelijke, belangrijke, en vaak vergeten, denkpiste aan te reiken.

II. STELLINGEN
Meer concreet gaat deze studie de volgende stellingen na:
Vlamingen zijn separatistischer, omdat Vlamingen regionale politiek relatief belangrijker achten dan de federale politiek dan dat Walen dat doen
Walen zijn unionistischer omdat ze meer weten over de Vlaamse regio dan Vlamingen over de Waalse regio.
Vlamingen zijn separatistischer omdat Vlamingen de inbreng van Wallonië op de nationale federale politiek kleiner achten dan dat Walen dat doen over de Vlaamse inbreng.
Vlamingen zijn separatistischer omdat itt. de Vlaamse politiek, de Waalse politiek en politici bol staan van de schandalen.

Vertaald naar empirisch te onderzoeken vragen wordt dit:
In Vlaanderen geven dagbladen verhoudingsgewijs meer aandacht aan de eigen regionale politiek dan in Wallonië.
De Nederlandstalige pers schrijft minder over de regionale politiek van over de taalgrens dan de Franstalige.
Vlaamse lezers krijgen minder te lezen over Franstalige politici dan omgekeerd.
Nederlandstalige kranten berichten negatiever over het Franstalige landsgedeelte dan vice versa.

III. ONDERZOEKSMETHODE
A. Periode
Daar tijdens het schrijven van deze paper de regeringsvorming nog in volle gang was en kranten daarom veel meer federaal nieuws brachten dan gebruikelijk, focuste deze studie niet op de actuele berichtgeving (november-december 2007) in de kranten.
De te onderzoeken tijdsspanne hoorde ook ruim voor 10 juni 2007 te liggen, zodat de proportie regionaal/federaal nieuws niet vertekend werd door de aanloop naar de federale verkiezingen. Voor gelijkaardige reden diende deze periode verder niet in de aanloop van de gemeente- en provincie verkiezingen van 8 oktober 2006 te liggen, en niet in de buurt van de laatste Belgische regionale verkiezingen (13 juni 2004).
Daar dit onderzoek een verband probeert te leggen met het actuele bestaande sentiment van de Belgische bevolking, en binnen het beperkte kader van deze studie geen ruimte was voor een lange tijdsspanne die een trendonderzoek zou toelaten, moest een geschikte periode in het kortbije verleden gezocht worden.
Omwille van deze redenen werd als onderzochte tijdsspanne de eerste twee weken van november 2006 gekozen.

B. Kranten
(a) Gazet van Antwerpen
Hoewel de naam anders doet vermoeden, wordt de Gazet van Antwerpen (GvA) in heel Vlaanderen gelezen. Het eerste nummer verscheen in 1891. De GvA wordt uitgegeven door Concentra en haalt een oplage van gemiddeld 135.000 exemplaren[20]. Samen met Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad is het één van de meest populaire kranten van Vlaanderen.
De artikels uit de onderzoeksperiode werden gevonden via het gratis officiële online nieuwsarchief[21], en gefilterd op rubriek nieuws-politiek.

(b) De Standaard
De Standaard (DS), uitgegeven door VUM nv, is samen met De Morgen en De Tijd één van de drie kwaliteitskranten die Vlaanderen rijk is. Ze verscheen voor het eerst in 1918 en heeft een oplage van 97.226 (augustus 2005).
De kranten van de onderzochte tijdsperiode werden gevonden in het archief van De Standaard[22], waar enkel abonnementsleden toegang tot krijgen. De gevraagde artikels werden gefilterd op datum (1/11/2006 – 15/11/2006) en op sectie “binnenland”.

(c) La Dernière Heure
La Dernière Heure/Les Sports (ook genoemd La DH) verschijnt 7 dagen op 7 en haalt een oplage van ongeveer 90.000 exemplaren. Ze brengt in het algemeen populair nieuws en kan beschouwd worden als de Franstalige versie van de tabloid The Sun.
Voor het vinden van de kranten in de onderzochte tijdsspanne werd het gratis online archief geraadpleegd, waar alle gepubliceerde artikels terug te vinden zijn[23]. De artikels werden verder geselecteerd mbv de subsectie “informations générales”.

(d) La Libre Belgique
La Libre (Belgique) geldt als dé kwaliteitskrant van Franstalig België. Ze haalt een oplage van 46.474 (september 2006) en hoort tot de mediagroep IPM.
De artikels werden op datum opgezocht via de gratis zoekfunctie van de site van La Libre[24] met als beperkende sectie “L'actu”.

C. Indeling Artikels
De verschillende artikels werden ten eerste ingedeeld aan de hand van de vraag of ze nieuws bevatten over federale of over regionale politiek.
Van federaal politiek nieuws werd verder bekeken of het nieuws bevatte over België in z'n geheel, of eerder “Vlaams federaal” of “Waals federaal” van aard was. Tot de eerste categorie behoren artikels met nieuws over zowel Nederlandstalige als Franstalige politici, met nieuws over het koningshuis, of met nieuws over de premier (Guy Verhofstadt); artikels met nieuws over respectievelijk Nederlandstalige dan wel Franstalige federale ministers behoren tot de twee andere categorieën.
Het regionale politieke nieuws bevat, afhankelijk van welke deelregering in het artikel aan bod kwam, de onderverdelingen “regionaal-vlaams”, “regionaal-waals” en “regionaal-brussels”.
Eén artikel kreeg telkens slechts één indeling. Indien op één dag meerdere artikels over hetzelfde onderwerp gepubliceerd werden, is dit slechts geteld als één artikel.

Tenslotte werd geprobeerd de neutraliteit van de artikels in kaart te brengen. Afhankelijk van hoe het nieuws bericht werd, kreeg elk artikel één van drie mogelijke kwalificaties neutraal, positief of negatief. Daar deze kwalificatie per definitie subjectief is, werd hier terughoudend mee omgesprongen en enkel een positieve of negatieve quotatie gegeven in duidelijke gevallen. Een artikel dat een positieve verandering aangeeft[25] kreeg bv. een positieve kwalificatie. Een schandaalartikel[26] kreeg een negatieve quotatie.

IV. RESULTATEN
De volledige gedetailleerde resultaten van de verschillende kranten zijn terug te vinden in de annex. In deze sectie worden de verschillende stellingen nagegaan.
De hoeveelheid statistische data (twee weken) is aan de beperkte kant, en het is dan ook niet de bedoeling hier een uitgebreide statistische analyse te maken, wat ook buiten het beperkte bestek van de opdracht van deze paper zou gaan. De hoeveelheid data laat wel toe trends en grote verschillen op te merken, zij het op een eerder intuïtieve wijze.

A. Stelling 1
De eerste stelling betoogde dat Nederlandstalige kranten het regionale aspect relatief belangrijker vinden dan Franstalige kranten dat doen. Dit werd nagegaan ahv de verhouding van het aantal artikels met nieuws over de eigen regionale politiek tot het aantal artikels over federale politiek in z'n geheel ("Belgisch-federaal", "Vlaams-federaal" of "Waals-federaal").

Concreet vertaalde zich naar de volgende variabele:

V1 = (# eigen regionale politiek) / (# totaal aan federale politiek)

Tabel 2 geeft de resultaten.

VlaanderenWalloniëBoulevardKwaliteit
80.3118.485.297.4

Tabel 2: variabele V1 in percent voor respectievelijk de kranten in Vlaanderen (GvA+DS), kranten in Wallonië (La DH+La Libre), "Boulevardkranten" (GvA+La DH) en "kwaliteitskranten" (DS+La Libre)

In tegenstelling tot wat verwacht blijken de Nederlandstalige kranten hieruit dus relatief gezien minder aandacht te geven aan hun regionale politiek dan hun Franstalige collega's doen. Bovendien is het interessant op te merken dat de zn. kwaliteitskranten procentueel niet minder aandacht besteden aan regionale politiek dan hun meer populistische tegenhangers.
De eerste stelling is maw. in deze studie niet bevestigd. Vlamingen lijken het regionale politiek niet hoger in te schatten dan Walen dat doen.

B. Stelling 2
De tweede stelling poneerde dat in Nederlandstalige kranten meer nieuws over de Franstalige regionale politiek is te vinden dan omgekeerd. Hiervoor werd de variabele V2a gecreëerd, die het aantal artikels over het niet eigen regionale nieuws deelt door het totaal aantal artikels met regionaal nieuws.

V2a = (# ander regionaal nieuws (ook Brussel)) / (# totaal regionaal nieuws)

Tabel 3 toont dat deze variabele in Vlaanderen (17.2%) inderdaad kleiner is dan in Wallonië (25%), wat erop zou kunnen wijzen dat Franstalige kranten procentueel meer over het andere regionale nieuws melden dan Nederlandstalige. Met "het andere regionale nieuws" werd hier echter ook het Brusselse gewest meegerekend, maw. voor Vlaanderen betekent dit Franstalig én Brussels, en voor Wallonië Nederlandstalig én Brussels regionaal politiek nieuws.
Aangezien het best mogelijk is dat de Franstalige maatschappij Brussel meer als een eigen deel beschouwt dan dat de Nederlandstalige maatschappij dat doet, moet ook gekeken worden naar een variabele V2b, die voor de Nederlandstalige enkel het Waalse regionale politiek nieuws telt (maw. zonder Brussel gewestelijk nieuws), en voor de Franstalige kranten enkel Vlaamse regionale politiek.

V2b = (# regionaal nieuws andere landshelft (zonder Brussel)) / (# totaal regionaal nieuws)

VlaanderenWalloniëBoulevardKwaliteit
V2a17.225.020.721.1
V2b9.46.76.98.4

Tabel 3: variabele V2a (andere regio = Brussel inclusief) en V2b (andere regio = Brussel exclusief) in percent voor respectievelijk de kranten in Vlaanderen (GvA+DS), kranten in Wallonië (La DH+La Libre), "Boulevardkranten" (GvA+La DH) en "kwaliteitskranten" (DS+La Libre)

Hieruit blijkt dat ook de tweede stelling niet lijkt te kloppen. Op het eerst zicht publiceert de Franstalige pers meer over de niet eigen regionale politiek, maar bij nader inzien blijkt dit te liggen aan het feit dat de politiek van het Brusselse gewest aanzienlijk meer wordt bericht in de Franstalige media dan in de Nederlandstalige. Na deze correctie voor Brussel kunnen we stellen dat Walen niet meer te lezen krijgen over Vlaamse politiek dan Vlamingen over Waalse.

C. Stelling 3
De derde stelling zei dat in Wallonië waarschijnlijk meer nieuws te vinden is over Vlaamse federale politici en partijkwesties dan in Vlaanderen over Waalse federale politici en partijkwesties.
Dit is interessant om te onderzoeken, omdat normaal gezien een nieuwswaardig feit over een (departement van een) anderstalige politicus zowel in de Nederlandstalige als in de Franstalige pers hoort te verschijnen aangezien (itt regionale politiek) de federale politiek beide landshelften evenzeer aanbelangt.

Variabele V3 toont in hoeverre federale politici van de andere landshelft meer aan bod komen in de Franstalige dan in de Nederlandstalige dagbladen. In tegenstelling tot stelling 2 (regionale nieuws), werd nu dus gekeken naar het federale nieuws.

V3 = (# nieuws andere federale politici) / (# nieuws eigen federale politici)

VlaanderenWalloniëBoulevardKwaliteit
27.978.636.444.2

Tabel 4: variabele V3 in percent voor respectievelijk de kranten in Vlaanderen (GvA+DS), kranten in Wallonië (La DH+La Libre), "Boulevardkranten" (GvA+La DH) en "kwaliteitskranten" (DS+La Libre)

Ten eerste zien we hieruit dat alle types dagbladen toch minder aandacht besteden aan anderstalige dan aan eigentalige politici, ook al gaat het om federale kwesties. Dit is waarschijnlijk te verklaren door het feit dat Belgen niet op anderstalige federale politici kunnen stemmen bij federale verkiezingen.
We vinden in tabel 4 echter een enorm relatief verschil terug tussen Vlaamse en Waalse kranten: relatief gezien besteden de Waalse kranten bijna drie keer zoveel aandacht aan de Vlaamse federale politici dan omgekeerd. Het is verder opmerkelijk dat dit verschil zowel bij de populaire dagbladen (12.5% voor GvA tov 50% voor La DH) als voor de betere dagbladen (31.4 % voor DS vs. 100% voor La Libre) zeer duidelijk is. De kwaliteitskranten besteden procentueel meer aandacht aan de anderstalige federale politici dan de populaire kranten, zoals misschien te verwachten.

Ligt dit aan het feit dat de Nederlandstalige ministers belangrijker posten bevatten dan hun Franstalige collega's en het bijgevolg logisch is dat ze vaker in het nieuws komen? Tabel 4 geeft een overzicht van de verschillende ministerportefeuilles van Verhofstadt-II ten tijde van de onderzoeksperiode. Dit geeft aan dat deze, de post van premier niet meegeteld, alvast in kwantiteit netjes verdeeld zijn over Vlaamse en Waalse partijen. Bovendien zijn ook de "grote" portefeuilles zoals binnen- en buitenlandse zaken, financiën, economie, justitie en sociale zaken redelijk evenredig verdeeld.
Het verschil in berichtgeving over de verschillende federale ministers lijkt dus niet terug te brengen tot het verschil in hoeveelheid of belangrijkheid van de posten.
De stelling dat Waalse lezers meer te lezen krijgen over anderstalige politici lijkt dus te kloppen.

PremierGuy Verhofstadt (VLD)
Vicepremier en JustitieLaurette Onkelinx (PS)
Vicepremier en FinanciënDidier Reynders (MR) (vanaf 18 juli 2004)
Vicepremier en Begroting en OverheidsbedrijvenFreya Vandenbossche (sp.a)
Vicepremier en Binnenlandse ZakenPatrick Dewael (VLD)
Buitenlandse ZakenKarel De Gucht (VLD) (vanaf 18 juli 2004)
Werk en informatiseringPeter Vanvelthoven (sp.a) (vanaf 18 juli 2004)
Leefmilieu en PensioenenBruno Tobback (sp.a) (vanaf 18 juli 2004)
LandsverdedigingAndré Flahaut (PS)
OntwikkelingssamenwerkingArmand De Decker (MR) (vanaf 18 juli 2004)
Economie, Energie, Buitenlandse Handel en WetenschapsbeleidMarc Verwilghen (VLD) (vanaf 18 juli 2004)
Sociale Zaken en VolksgezondheidRudy Demotte (PS)
MobiliteitRenaat Landuyt (sp.a) (vanaf 18 juli 2004)
Ambtenarenzaken, Maatschappelijke Integratie en Grootstedenbeleid Christian Dupont (PS) (vanaf 18 juli 2004)
Middenstand en LandbouwSabine Laruelle (MR)

Tabel 5: verdeling ministerposten in regering Verhofstadt-II ten tijde van 1 november 2006 - 15 november 2006

D. Stelling 4
De bedoeling van de vierde stelling was onderzoeken of Nederlandstalige kranten over de politiek in de andere regio negatiever berichten dan hun Franstalige collega's berichten over de Vlaamse politiek of politici. We riepen hiervoor een nieuwe variabele V4 in het leven, die het aantal artikels met een negatieve connotatie over de anderstalige politiek relateerde aan het totaal aantal artikels over de anderstalige politiek.

V4 = (# negatief nieuws over andere politiek (federaal en regionaal)) / (# nieuws over andere politiek (federaal en regionaal))

VlaanderenWalloniëBoulevardKwaliteit
16.76.70.014.8

Tabel 6: variabele V4 in percent voor respectievelijk de kranten in Vlaanderen (GvA+DS), kranten in Wallonië (La DH+La Libre), "Boulevardkranten" (GvA+La DH) en "kwaliteitskranten" (DS+La Libre)

Tabel 6 spreekt voor zich: de Nederlandstalige pers laat zich duidelijk negatiever uit over de Waalse politiek en/of politici (16.7%) dan omgekeerd (6.7%).
Dit kan voortvloeien uit het feit dat er een subjectieve negatievere sfeer hangt in Vlaanderen over het andere landsgedeelte dan in Wallonië het geval is, of uit het feit dat er over Wallonië eenvoudigweg meer objectieve schandalen te rapporteren zijn dan over Vlaanderen.
We stellen echter vast dat in deze periode enkel de kwaliteitskranten negatieve berichten bevatten over de anderstalige politiek. Als we ervan uit mogen gaan dat in het algemeen de betere media sneller objectieve feiten rapporteert en de populaire pers eerder geneigd is een heersende sfeer te volgen om hun lezerspubliek te behagen, leidt dit tot de conclusie dat dit verschil waarschijnlijk te wijten is aan het grotere aandeel schandalen in de Franstalige dan in de Nederlandstalige politiek (ten tijde van het onderzoek was er het Immo Congo[27] schandaal waarin de Waalse politiek betrokken was). De Franstalige media blijkt bovendien (in tegenstelling tot de Nederlandstalige media) zelfs kritischer te berichten over hun eigen politici dan over de anderstalige politici, wat dit verder bevestigt.

V. CONCLUSIE
Deze studie probeerde na te gaan waarom er in Wallonië een meer unionistische sfeer lijkt te bestaan dan in Vlaanderen, en of de media daar een actieve rol in spelen.
Uit de resultaten van de eerste stelling blijkt dat Nederlandstalige kranten verhoudingsgewijs alvast niet meer artikels schrijven over de Vlaamse regionale politiek dan de Franstalige pers over de Waalse regionale politiek. Vlamingen zien hun eigen regionale politiek dus niet belangrijker tov de federale politiek dan Walen dat doen met hun eigen regionale politiek. Het verschil in separatistisch sentiment is dus niet ontstaan doordat Vlamingen procentueel meer eigen regionaal nieuws dan federaal nieuws te lezen zouden krijgen.
Het resultaat van de tweede stelling liet ons toe te noteren dat Vlaamse lezers bovendien niet minder informatie aangeboden krijgen over de Waalse regionale politiek dan Waalse lezers over de Vlaamse regionale politiek. Met andere woorden, het is niet zo dat Vlamingen minder weten over de Waalse regionale politiek en daardoor minder affiniteit met Wallonië zouden hebben dan omgekeerd.
De uitslag van variabele V3 in de derde stelling echter is interessant, en toont aan dat de Nederlandstalige pers wel minder artikels schrijft over Franstalige federale ministers of partijkwesties dan de Franstalige pers dat doet over de Nederlandstalige. We hebben bovendien aangetoond dat dit niet lijkt te liggen aan een kwantitatief of kwalitatief verschil in verdeling van de ministerportefeuilles over de landshelften.
Uit dit alles vloeit voort dat (in vergelijking met Walen) Vlamingen wel degelijk minstens evenveel (kunnen) weten over politiek op federaal niveau (stelling 1) en dat Vlamingen wel degelijk minstens evenveel (kunnen) weten over de Franstalige regionale politiek (stelling 2), maar dat ze dit eerder te zien krijgen vanuit een Vlaamse bril (stelling 3). Nederlandstalige kranten lijken het federalistisch nieuws veel meer te berichten vanuit een Vlaamse variant dan dat de Franstalige kranten dat doen vanuit een Waalse variant. Dit kan in Vlaanderen leiden tot het gevoel dat de federale politiek beheerst wordt door Vlaamse politici. De Nederlandstalige pers lezend, lijkt het immers soms dat de Waalse politici van weinig belang lijken op het federale niveau, en dat een eventuele scheiding voor Vlaanderen bijgevolg op het eerste gezicht minder gevolgen zou hebben dan voor Wallonië. Een lezer die de Franstalige kranten leest (zowel de populaire als de kwaliteitspers), krijgt dit gevoel helemaal niet aangezien hier in de federale nieuwsartikels Nederlandstalige politici of partijkwesties hier bijna even vaak verschijnen dan Franstalige. Dit is een mogelijke oorzaak voor het verschil in Belgisch sentiment tussen de landsgrenzen, waar de pers bovendien de oorzaak van lijkt.

De resultaten van stelling 2 (Vlamingen krijgen in vergelijking met Walen relatief veel te lezen over de Franstalige regionale politiek) en 3 (Vlamingen krijgen in vergelijking met Walen relatief relatief weinig te lezen over de Franstalige federale politiek) zijn niet tegenstrijdig. Dit verschil ligt waarschijnlijk aan het feit dat de Vlaamse media regionaal nieuws nu eenmaal sneller brengen dan hun Franstalige collega's dat doen, of het nu van de eigen regio is of niet.

Een andere mogelijke verklaring hiervoor is natuurlijk ook te vinden in de bespreking van stelling 4: er is meer te vertellen over de Waalse regionale politiek omdat daar meer schandalen gebeuren. De resultaten toonden aan, dat de Nederlandse pers negatiever bericht over Franstalige politiek dan omgekeerd, maar met reden. De berichtgeving over schandalen komt dan ook naar voren als een tweede mogelijke oorzaak voor het kleinere succes van belgicisme in Vlaanderen dan in Wallonië: Vlamingen en Walen krijgen door de media beide het gevoel dat de politiek in Wallonië vierkant draait. Dit is uiteraard een verschijnsel waar de media minder als veroorzaker is aan te wijzen (schandalen dienen immers aan het publiek kenbaar gemaakt te worden) maar waar ze toch een actieve rol speelt.

Een derde mogelijke oorzaak is natuurlijk zoals reeds eerder vermeld de grote geldstroom die jaarlijks vanuit Vlaanderen naar Wallonië gaat; de rol van de media hierin is moeilijker empirisch vast te stellen en valt buiten het bestek van deze studie.

Een vervolgstudie met een grotere tijdsspanne van bv. een half jaar lijkt noodzakelijk om statistisch werkelijk relevante cijfers te kunnen bekomen. Bovendien kunnen andere kranten dan de vier ut deze studie hierbij betrokken worden, waar eventueel meerdere abonnementen voor aangeschaft moeten worden. Dit zou toelaten een degelijke statistische analyse te maken en de intuïtieve conclusies van dit onderzoek te verifiëren.
Wat dit onderzoek op zijn minst wel aantoont, is dat er een verband lijkt te bestaan tussen het verschil in unionisme tussen Vlamingen en Walen aan de ene kant, en tussen het verschil in berichtgeving tussen Vlaamse en Waalse kranten aan de andere kant. Lezers zouden van dit verschijnsel op de hoogte moeten zijn, wat hun kan aanmoedigen om, zeker voor communautaire kwesties, een open kijk op de Belgische zaak te houden door krantenartikels uit beide landshelften erop na te slaan; journalisten horen hun invloed verantwoordelijk te gebruiken en in hun berichtgeving de standpunten uit beide landshelften aan bod te laten komen.

ANNEX: RESULTATEN STUDIE IN DETAIL

FED FED VL FED W TOT FED
neuposnegneuposnegneuposneg
GvA2 8 1 11
101710100
La DH7 3 6 16
421300303
DS9 35 11 55
72033201010
Libre6 8 8 22
411620620

Tabel A.1: Resultaten van de berichtgeving in twee Nederlandstalige dagbladen (Gazet van Antwerpen "GvA" en De Standaard "DS") en twee Franstalige (La Dernière Heure "La DH" en La Libre Belgique "La Libre") over de periode 01-11-2006 tot 15-11-2006. Weergegeven zijn het aantal verschenen artikels over federale politiek in het algemeen (FED), over federale politiek met Nederlandstalige politici of partijen (FED VL) en over federale politiek met Franstalige politici of partijen (FED W). Aangegeven is of de artikels neutraal van toon waren (neu), dan wel positief (pos) of negatief (neg). TOT FED toont het totaal aantal artikels over federale politiek.

REG VL REG W REG BR TOT REGTOT F+R
neuposnegneuposnegneuposneg
GvA8 1 1 1021
530100100
La DH1 15 3 1935
1001104210
DS45 5 4 54109
3870113310
Libre3 30 8 4163
2012613620

Tabel A.2: Resultaten van de berichtgeving in twee Nederlandstalige dagbladen (Gazet van Antwerpen "GvA" en De Standaard "DS") en twee Franstalige (La Dernière Heure "La DH" en La Libre Belgique "La Libre") over de periode 01-11-2006 tot 15-11-2006. Weergegeven zijn het aantal verschenen artikels over Vlaams regionale politiek (REG VL), over Waals regionale politiek (REG W) en over regionale politiek van Brussel (REG BR). Aangegeven is of de artikels neutraal van toon waren (neu), dan wel positief (pos) of negatief (neg). TOT REG en TOT F+R tonen respectievelijk het totaal aantal artikels over regionale politiek, en over regionale en/of federale politiek.

REFERENTIES

[1] "Leterme breekt record", De Standaard, 6 november 2007
[2] "Uitlatingen Milquet klinken als 'oorlogsverklaring'", De Standaard, 5 november 2007
[3] "Milquet ligt alweer dwars", Het Nieuwsblad, 24 oktober 2007
[4] "Milquet gebruikt terroristische technieken", Het Nieuwsblad, 27 oktober 2007
[5] "Als Leterme mislukt, is dat de fout van Milquet", Het Nieuwsblad, 26 november 2007
[6] "Qui est le principal responsable?", La Libre Belgique, 24 augustus 2007
[7] "Milquet et Reynders haussent le ton", La Libre Belgique, 24 november 2007
[8] "A la Sainte-Catherine, l'orange bleue...", La Libre Belgique, 26 november 2007
[9] "Leterme doit changer de style", La Dernière Heure, 1 oktober 2007
[10] "Leterme gaffe, De Wever se muscle", Le Soir, 13 september 2007
[11] "Leterme kop van Jut in Franstalige pers", De Standaard, 13 september 2007
[12] "Franstalige pers ziet recht van de sterkste", De Standaard, 9 november 2007
[13] "Militante, la presse flamande? Voire...", La Libre Belgique, 24 augustus 2007
[14] "La presse flamande, incrédule, indignée ou dépitée...", La Libre Belgique, 9 november 2007
[15] "Rel tussen RTBF en Leterme", De Standaard, 8 december 2007
[16] "Un non francophone à Yves Leterme", La Libre Belgique, 28 augustus 2007
[17] “Meeste Belgen niet te vinden voor splitsing Belgie”, Het Nieuwsblad, 4 september 2007
[18] “De zwart-geel-rode mars”, De Standaard, 19 november 2007
[19] “Vlaamse Staat”, Programmaboek Vlaams Belang, 2007
[20] http://www.gva.be/dossiers/-g/gazet/dossier.asp
[21] http://antwerpen.gva.be/nieuws/2006/11/nieuws.html
[22] http://www.standaard.be/archief
[23] http://www.dhnet.be/dhjournal/archives.phtml
[24] http://www.lalibre.be/search.phtml
[25] “Derde minder krotten in Vlaanderen”, De Standaard, 7 november 2006
[26] “Cette fois Van Cau est mis directement en cause”, La Dernière Heure, 10 november 2006
[27] "Immo Congo ou l'ombre de Van Cau", La Libre Belgique, 10 November 2006

Dossiers

Media laten zich meeslepen door de mantra van de politiek

De effectiviteit van journalistieke codes: een literatuurstudie

Effectiviteit van journalistieke codes (PDF 507 Kb)

MON en ONO willen ombudsman NOS terug

Geen aparte gedragscode voor internet-journalistiek

Threats to ethical journalism in the New Media age

INVLOED VAN DE BELGISCHE MEDIA OP HET VERSCHIL IN UNIONISME TUSSEN VLAMINGEN EN WALEN

Kris Loveniers 3e Bach Politicologie vak Politiek en Media Drs. W. Breedveld

Kris Loveniers
3e Bach Politicologie
vak Politiek en Media
Drs. W. Breedveld